Węgry vs Polska – jak UE ocenia stan praworządności

W ostatnich latach Unia Europejska i niezależne organizacje monitorujące demokrację wielokrotnie analizowały praworządność w państwach członkowskich UE. Szczególną uwagę zwraca się na przypadki, gdzie rządy ingerują w niezależność sądów, ograniczają wolność mediów lub prowadzą ustawodawstwo sprzeczne z wartościami UE.

Dwia kraje, które często pojawiały się w raporcie Komisji i Parlamentu Europejskiego to Węgry i Polska. Chociaż oba państwa były wcześniej przedmiotem krytyki, ich aktualna sytuacja różni się istotnie. Polityka w Polsce odmieniła się o 180 stopnii, a na Węgrzech dalej panuje Orban, pro Rosyjski polityk.

Procedura Artykułu 7 – sygnał ostrzegawczy UE

Węgry

Parlament Europejski uruchomił wobec Węgier procedurę Artykułu 7 Traktatu o UE już w 2018 roku, wskazując ciągłe naruszenia praworządności – w tym brak niezależności sądów, korupcję i ograniczenia dla społeczeństwa obywatelskiego. Raporty eurodeputowanych wielokrotnie podkreślały głęboki kryzys instytucji demokratycznych.

Polska

UE rozpoczęła procedurę Artykułu 7 wobec Polski w 2017 roku w związku z reformami sądownictwa prowadzonymi przez rząd PiS, które ograniczały niezależność sędziów oraz podważały zasady praworządności. Procedura ta została zamknięta w 2024 r., ponieważ Komisja Europejska oceniła, że ryzyko poważnego naruszenia wartości UE zostało ograniczone po zmianie rządu i podjęciu reform.

Niezależność sądów – problem Węgier, wyzwanie Polski

Węgry

Węgierskie sądownictwo jest uznawane przez obserwatorów za pod silnym wpływem władzy wykonawczej. System politycznych nominacji sędziowskich oraz zmiany prawne ograniczające realną niezależność sądownictwa wpisują Węgry w grupę państw z najniższym poziomem praworządności w UE wg World Justice Project.

Polska

Reformy sądownictwa w latach 2015–2023 były szeroko krytykowane przez UE, a ich skutki doprowadziły do postępowania Artykułu 7. Jednak po zmianie rządu i podjęciu działań naprawczych, Polska notuje poprawę niezależności systemu sprawiedliwości, co potwierdzają raporty KE.

Wolność mediów i przestrzeń obywatelska

Węgry

Krytycy wskazują, że media węgierskie są w dużej mierze skoncentrowane w rękach podmiotów powiązanych z rządem, a opozycyjne głosy mają ograniczony zasięg. Parlament Europejski wyraża obawy o pluralizm mediów i przestrzeń dla społeczeństwa obywatelskiego.

Polska

W Polsce nie ma obecnie formalnych procedur UE koncentrujących się na wolności mediów jako głównym naruszeniu; ostatnie raporty KE wskazują nawet na pewien postęp w niezależności mediów publicznych oraz warunkach dla mediów prywatnych.

Inne naruszenia wartości UE

Węgry

Oprócz problemów systemowych, eurodeputowani wskazywali na kontrowersyjne ustawodawstwo ograniczające pewne prawa obywatelskie i społeczności mniejszościowe, co również wpisuje się w szerokie naruszenia wartości europejskich.

Polska

Główne wyzwania Polski związane były z kończeniem reform sądownictwa i uznawaniem pierwszeństwa prawa UE nad prawem krajowym, co było warunkiem zamknięcia procedury Artykułu 7.

Podsumowanie: Węgry zdecydowanie gorzej, Polska na ścieżce poprawy

Podsumowując:

  • Węgry — pozostają wojskowym przykładem poważnych naruszeń praworządności z permanentnymi problemami w sądownictwie, mediach i innych obszarach wartości UE.
  • Polska — choć w przeszłości była szeroko krytykowana i objęta procedurami Artykułu 7, obecne raporty i działania reformacyjne wskazują poprawę i stopniowe przywracanie standardów zgodnych z wartościami UE.

🔍 Wniosek końcowy

 

Dane UE i międzynarodowe raporty jednoznacznie pokazują, że Węgry znajdują się w grupie państw UE o najpoważniejszych problemach z praworządnością, podczas gdy Polska — po okresie kryzysu — notuje znaczną poprawę i przestaje być postrzegana jako państwo systemowo łamiące wartości Unii. Po zmianie rządów z PiS na KO, Polska ponownie poprawia swoje standardy, które Jarosław Kaczyński próbował podmienić na te panujące w Rosji czy na Węgrzech.